Autizmi Virtual

Termi “autizëm virtual” përdoret në mënyrë joformale për të përshkruar disa sjellje ose vonesa zhvillimore që mund të shfaqen te fëmijët e vegjël me ekspozim shumë të lartë ndaj ekraneve dhe me pak ndërveprim të drejtpërdrejtë me të rriturit apo fëmijët e tjerë. Mund të përfshihen vonesa në zhvillimin e gjuhës, interes i ulët për komunikim, vështirësi në mbajtjen e vëmendjes, reagim i kufizuar ndaj thirrjes së emrit ose preferencë e fortë për përmbajtjen në ekran.

Këto shenja mund të duken të ngjashme me disa karakteristika të autizmit, por kjo ngjashmëri nuk do të thotë se ekrani “shkakton autizëm”. Autizmi është një çrregullim neurozhvillimor kompleks, me faktorë të fortë biologjikë dhe gjenetikë, dhe nuk diagnostikohet bazuar vetëm në sasinë e kohës që një fëmijë kalon para ekranit.

Problemi kryesor me ekspozimin e tepërt ndaj ekraneve në moshë të hershme është se ai mund të zëvendësojë përvoja shumë të rëndësishme për zhvillimin. Fëmijët mësojnë gjuhën, komunikimin social dhe rregullimin emocional përmes kontaktit të drejtpërdrejtë me njerëzit: duke parë gjestet, duke dëgjuar zërin, duke imituar, duke luajtur, duke pritur radhën dhe duke marrë përgjigje nga të tjerët. Një ekran, sidomos kur përdoret në mënyrë pasive dhe për periudha të gjata, nuk e ofron të njëjtin lloj ndërveprimi reciprok.

Shenja që mund të kërkojnë më shumë vëmendje përfshijnë mungesën ose humbjen e fjalëve të fituara më parë, kontakt shumë të kufizuar social, mungesën e interesit për lojë të përbashkët, vështirësi të dukshme në komunikim, sjellje shumë të përsëritura ose reagime të pazakonta ndaj tingujve, prekjeve apo ndryshimeve të rutinës. Në këto raste, reduktimi i kohës në ekran mund të jetë i dobishëm, por nuk duhet të zëvendësojë një vlerësim profesional.

Nëse pas reduktimit të ekraneve dhe rritjes së ndërveprimit të drejtpërdrejtë fëmija bëhet më komunikues dhe më i angazhuar, kjo mund të tregojë se mjedisi dhe rutina kanë luajtur një rol të rëndësishëm. Megjithatë, përmirësimi nuk përjashton domosdoshmërisht një çështje neurozhvillimore. Çdo fëmijë zhvillohet ndryshe, ndaj interpretimi duhet bërë nga pediatri, psikologu i zhvillimit, logopedi ose profesionistë të tjerë të përshtatshëm.

Qasja më e dobishme është të përdoret teknologjia në mënyrë të kontrolluar dhe të përshtatshme për moshën, duke i dhënë prioritet lojës aktive, leximit, bisedës, aktivitetit fizik dhe ndërveprimit familjar. Kur ekziston shqetësim për zhvillimin e fëmijës, ndërhyrja e hershme është shumë më e vlefshme sesa pritja ose përpjekja për të vendosur një etiketë vetëm mbi bazën e sjelljes para ekranit.